Obsesif Bozukluk

OBSESİF (TAKINTILI) KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ – BOZUKLUĞU

Bu kişilik bozukluğunun temel özellikleri mükemmeliyetçilik, düzenlilik duygusal katılık, inatçılık ve kararsızlıkla karakterizedir.

1 Tanı Koydurucu Özellikler

Obsesif – kompulsif kişilik bozukluğunda temel olarak inatçılık, ısrarcılık aşırı düzenlilik, titizlilik, kararsızlık ve katılık bulunur. Bu kişiler yapılan iş veya etkinliğin geneline ve asıl amacına değil ayrıntılarına takılırlar. Sabit fikirli, kuralcı ve rahatsız edecek derecede titizdirler. Mükemmelci bir davranış içindedirler. Aşırı mantıklıdırlar. Duygusal kısıtlılık yaşarlar. İnsan ilişkilerinden çekinmezler fakat yakınlık ve samimiyet gösteremezler. Duygularını ifade etmekte zorluk yaşarlar. Genelde resmidirler. Yakın arkadaşları ve dostları ya yoktur ya da çok azdır. Birlikte yaşanması zor insanlardır. Değer yargıları ve dünya görüşleri katıdır. Ahlaki konulara aşırı önem verirler. Toplumsal kurallara karşı çok duyarlıdırlar ve bozulmasına toleransları yoktur. İşlerin kendi bildikleri şekilde yürümesi ve olması için aşırı ısrarcı ve katı davranırlar. Sorumluluk duyguları aşırı gelişmiştir. Davranışları amaçlı ve benlikle uyum içindedirler. Genelde hata yapmaktan ve yanlış anlaşılmamaktan dolayı karar vermekte zorlanırlar. Düzen ve detaylarla çok ilgilenirler. Bu şekilde de insanları kendilerinden uzaklaştırırlar. Kendi içinde oldukları her koşulu kontrol altında tutmak isterler. Otoriter bir tutumları vardır. Her işi ciddiyetle büyü bir titizlikle ele alırlar. Kendilerini işlerine adamışlardır. Çalışkandırlar. Bu yüzden mesleki yaşamlarında çok başarılı olabilirler. Obsesif – kompulsif kişilik bozukluğu olanlar kurallar, listeler ve düzenlilik konusunda detaylara öylesine önem verirler ki bazen yapılan işler amacından sapabilir ya da sonuca varamayabilir. Belli hareketleri belli zamanlarda muhakkak yapar, yapmadıkları zaman aşırı derecede rahatsız olurlar. Evlilikleri düzenli bir şekilde devam eder. Cimridirler Eski ve gereksiz eşyaları bir türlü elden çıkaramazlar. Evlerinin, iş yerlerinin ve diğer yaşam alanlarının temizliği ve düzenliliği için ciddi şekilde zaman harcarlar. Terapistle görüşme esnasında düzgün ve temiz giyimli oldukları görülür. Genelde ciddi ve sessizdirler. Konuşmalarını detaylı ve çok uzun tutarlar. Duygulanımları kısıtlıdır. Tarihlere ve detaylara karşı aşırı titizlik gösterirler.

2 Obsesif- Kompulsif Kişilik Bozukluğu Tanı Ölçütleri26

  1. Aşağıdakilerden dördünün ( ya da daha fazlasının ) olması ile belirli genç erişkinlik döneminde başlayan ve değişik koşullar altında ortaya çıkan, esneklik, açıklık ve verimlilik uğruna düzenlilik, mükemmeliyetçilik, zihinsel ve kişiler arasında kontrol koyma üzerine aşırı kafa yormanın olduğu sürekli bir örüntü:

(1) yapılan etkinliğin asıl amacını unutturacak derecede ayrıntılar, kurallar, listeler, sıralama, organize etme ya da program yapma ile uğraşıp durur(2) işin bitirilmesini zorlaştıran bir mükemmelcilik gösterir

(3) boş zamanlarını değerlendirme etkinliklerden ve arkadaşlıklardan yoksun kalacak derecede kendisini işe ya da üretkenliğe adar

(4) ahlak, doğruluk ya da değerler gibi konularda vicdanının sesini aşırı dinler ve esneklik göstermez (5) özel bir değeri olmasa bile eskimiş ya da değersiz şeyleri elden çıkaramaz

(6) başkaları, tam olarak kendisinin yaptığı gibi yapmayı kabul etmedikçe görev dağılımı yapmak ya da birlikte çalışmak istemez

(7) para harcama konusunda hem kendisine hem de başkalarına karşı cimri davranır, para, gelecekte ortaya çıkabilecek felaketler için biriktirilmesi gereken bir şey olarak görülür

(8) katı ve inatçıdır

3 Ayırıcı Tanı

Bu kişilik bozukluğunda en büyük zorluk, obsesif –kompulsif özelliklerle obsesif kompulsif kişilik bozukluğunun ayırımının yapılmasıdır. Bu hastalardaki kişilik bozukluğu tanısını iş ve sosyal işlevsellikteki önemli bozulmaların olması sağlar.

4 Etiyoloji (Ortaya Çıkartan Nedenler)

“Genetik çalışmalar obsesif – kompulsif kişilik bozukluğunun oluşumuna genetik etkenlerin neden olduğu savunulur. Bozuklukla ilgili ilk açıklamalar Freud (1908) ‘ un psikoseksüel gelişimin anal döneminde çocuğun dürtüleri ana babanın kendisini sosyalleştirmeye yönelik çabalarıyla çatışmaya girer… Dürtüler ve duyguların şekillenmesi hiç kuşkusuz ana babanın bazı davranışlarına göre olabilmektedir.

Çocuğun kızgınlık ya da hoşnutsuzluğunu ifade etmesi utanç, eleştiri ya da sosyal yalıtımla sonuçlanabilir.”27 yani ana babanın aşırı mükemmeliyetçi ve detaycı tavrı ileride çocukta obsesif – kompulsif kişilik bozukluğunun ortaya çıkmasına neden olabilir. Obsesif kompulsif kişilerde genç yaşta depresif bozukluklara sıklıkla rastlanır.

5 Epidemiyoloji ( Görülme Sıklığı )

Toplumun yaklaşık % 1’inde görülür. Kadınlara oranla erkeklerde daha sık görülür ama bu oranın net olarak ne kadar olduğu bilinmemektedir.

6 Gidiş ve Sonlanış

Obsesif- kompulsif kişilik bozukluğunun gidişi kişiye göre değişkendir. Önceden tahmin edilemez.. Bu kişilik bozukluğunda yaş ilerledikçe hastalık şiddetlenebilir ve major depresif bozukluk görülebilir.

7 Tedavi Yöntemleri

Diğer kişilik bozukluklarının aksine obsesif- kompulsif kişilik bozukluğu olanlar hastalıklarının farkındadırlar. Tedaviye kendiliğinden gelebilirler. Tedavi çok uzun zaman alabilir. Grup terapisi ve davranışçı terapi faydalı olabilir. Hastanın sahip oldukları alışkanlıkları değiştirmeye çalışmak hasta üzerinde anksiyete oluşturabilir. Fakat tedavinin ilerleyen zamanlarında hasta takıntılarla başa çıkma yollarını öğrenebilir. Ayrıca şiddetli obsesif- kompulsif kişilik bozukluğu olanlarda ilaç tedavisi de uygulanabilir.